logo.png
                 
pl
pl
 
grafika
Kanał Żerań - Zegrze
Budowę kanału i portu na Żeraniu rozpoczęto w maju 1919r. pełną parą, jeszcze wg projektu wstępnego. Prace wkrótce przerwano realizując zaledwie 10% przewidzianych planem robót, ale za to przemieszczono 435 tys. m3 gruntu, podczas gdy plan tego odcinka przewidywał tylko 275 tys. m3.

Wojna Polsko-bolszewicka nie pozwoliła na kontynuowanie inwestycji, nawet po jej zakończeniu. Prowadzono tylko prace projektowe, zakończone zatwierdzeniem projektu w 1921 r. Dalej prowadzono tylko prace nad ekonomiczną stroną projektu, uznając go za zbyt kosztowny.

Przewidywał bowiem dostosowanie wymagań technicznych do sprzętu, który miał być użytkowany w przyszłości, a zespół inż. Tillingera obliczył, że przyjmując w projekcie parametry taboru używanego w latach dwudziestych, można było zmniejszyć prace ziemne do 25%.

W miarę upływu czasu i pogarszania się stanu gospodarki - inflacja, a potem wielki kryzys, możliwości budowy kanalii Obwodowego były coraz mniejsze, a ponadto uznano za wiele ważniejszą budowę kanału i portu Żerańskiego.

Natomiast wg J. Kasprzyckiego tereny przewidziane pod budowę kanału Obwodowego rozparcelowano, ale nabywcy w obecności notariusza, musieli pisemnie potwierdzić swoją gotowość sprzedaży miastu określonych fragmentów parceli, na każde wezwanie władz miejskich, w chwili rozpoczęcia budowy kanału. Sprzedaż miała się odbywać po cenie z góry ustalonej w dniu zawierania umowy.

Ten cennik stosowano na Grochowie aż do 1939r., ponieważ wyceny rzeczoznawców w momencie historycznego przeliczania z marek polskich na złotówki w 1924r. cieszyły się opinią najbardziej wiarygodnych do końca II Rzeczpospolitej.

Jak widać z powyższego, ówczesne władze miejskie potrafiły odpowiednio zabezpieczyć przewidywane potrzeby, co obecnie wydaje się nieprawdopodobne. Prace w porcie Żerańskim przerwała wojna, ale jeszcze wcześniej miasto wykupiło teren pod budowę elektrowni (obecna elektrociepłownia Żerań), przewidując dostawy węgla najtańszą drogą wodną.

Dokończenie budowy portu i kanału Żerańskiego zrealizowano po wojnie, dodatkowo budując zaporę w Dębem, w wyniku czego powstał zalew Zegrzyński. Spiętrzeniem wody w zalewie uzyskano planowany poziom wody w kanale i porcie Żerańskim. W planie zagospodarowania przestrzennego Warszawy opracowanym w latach pięćdziesiątych przewidziano ulokowanie na Żeraniu przemysłu - zwłaszcza związanego z transportem wodnym.

Wydzielono więc tereny przyszłego portu i kanału nad którym ulokowano wiele zakładów; a więc elektrociepłownię, fabrykę elementów budowlanych Faelbet, zakład przemiału cementu, Paged, centralę produktów naftowych, browar, Polski Monopol Spirytusowy, młyny.

Nie wszystkie planowane zakłady zostały wybudowane. Kanał miał być dostępny dla barek 1 350 tonowych, a zatem miał odpowiadać klasie IV wg międzynarodowej klasyfikacji dróg wodnych. Kanał długości 17,6 km miał mieć ujście do obecnego Jeziora Zegrzyńskiego.

Jak zwykle z braku pieniędzy zakres robót był zmniejszany lub zwiększany, ale ponieważ w międzyczasie rozpoczęto już budowę elektrociepłowni, zakładów prefabrykacji elementów budowlanych, oraz zakładu przemiału cementu, w 1956 powstał ograniczony program uznany jako I etap budowy Kanału Żerańskiego i utworzenie drogi wodnej na razie dla barek 300 tonowych, z mającym być równoczesne wybudowanym zbiornikiem - Jeziorem Zegrzyńskim, aby umożliwić transport żwiru i piasku dla zakładów Faelbet.

Wcześniej kanał miał się kończyć w Nieporęcie, zamknięty jazem klapowym, utrzymującym piętrzenie wody w kanale potrzebne dla ruchu statków. Dopiero spiętrzenie Narwi zaporą w Dębem umożliwiło otwarcie na stałe jazu w Nieporęcie, stanowiącego zamknięcie awaryjne, które można uruchomić w przypadku konieczności opróżnienia zbiornika Zegrzyńskiego. Światło jazu - 40m, wysokość klapy - 2,7m. Podnoszenie klapy mechaniczne, napęd elektryczny.

Kanał Żerański - szerokość na dnie 25m, głębokość 2,5-3m. Na odcinku między akwenem portowym a mostem kolejowym jest trzykrotnie szerszy dla umożliwienia swobodnego ruchu statków. Kanał dolny od strony Wisły do śluzy ma inne wymiary. Na długości pierwszych 120m szerokość dna wynosi 41,4m, dalej do śluzy kanał jest zwężony w dnie do 27,25m. Dno śluzy i kanału do Wisły jest na poziomie rzędnej 74,3m, czyli ~2,5m niżej od najniższej niskiej wody w Wiśle.

Faelbet dla swoich potrzeb wybudował basen portowy długości 700 m i szerokości 70m, z nabrzeżami przeładunkowymi promowymi, na których rozładowywany był dowożony wyłącznie transportem wodnym, żwir ze żwirowni na Narwi z miejscowości Gnojno i Brzuze. Dla ułatwienia wjazdu zestawów pchanych do portu Faelbetu kanał Żerański został na długości 200m odpowiednio poszerzony, a ulica Płochocińska biegnie nowym mostem.

Dla Młynów Warszawskich wybudowano nad brzegiem kanału urządzenia do zasysania zboża bezpośrednio z barek i transportowanie go specjalnym łącznikiem nad ulicą Płochocińską do silosów.

Nad kanałem znajduje się ogółem 12 mostów, w tym 2 miejskie na ul. Modlińskiej i Białołęckiej, 4 kolejowe i 6 drogowych. Z budową mostu wiązała się przebudowa ul. Modlińskiej, w latach 1953-54, na długości ok. 1 300m. Ulica została podniesiona o ok. 6m, aby móc przeprowadzić pod nią bocznicę kolejową ze stacji Warszawa - Praga do elektrociepłowni.

Most na ul Modlińskiej ma światło 44m, a prześwit wysokościowy 7m. Drugi most miejski na ul Białołęckiej wykonano w latach 1953-54. 3 mosty kolejowe wybudowane zostały przez PKP w latach 1965-70. Most kolejowy w Nieporęcie warunkujący wykopanie pod nim kanału, został wraz podwyższonym odcinkiem nasypu kolejowego, torowiskiem i budynkiem przystanku pasażerskiego w Nieporęcie zrealizowany w latach 1955-56 przez Bugobudowę.

Mosty drogowe konstrukcji żelbetowej zostały wszystkie wykonane w ramach budowy kanału. Najmniejszy prześwit wysokościowy pod spodem konstrukcji mostowej nad kanałem wynosi 5,9m. Budowę kanału próbowano wykonać z zastosowaniem materiałów wybuchowych - wynik był negatywny. Od 1954r. większość wykopu wykonano przedwojenną pogłębiarką refulerową Gironde, o dużej wydajności.
 
Wyślij link mailem
Pdf
Drukuj
Powrót
Wypowiedz się
Urząd Dzielnicy Białołęka, m.st. Warszawy
03-122 Warszawa, ul.Modlińska 197
Telefon: 22 44 38 400
Stronę odwiedziło osób:
17070385
bo_logo_baner.png
ban-konsultacje.jpg
inicjatywa baner wysuwany1.jpg
ban-mapa.jpg
ban-kontakt.jpg
ban-19115.jpg
ban-bip.jpg
rodo1.png
GASTRO PNG.png
SPIERAMY PNG-1.jpg
koronawirus działania warszawy.png
ban-facebook.jpg
ban-youtube.jpg
ban-instagram.jpg