logo.png
                 
pl
pl
 
Załatw sprawę w Urzędzie
Kościół Chrystusa Króla Pokoju przy ul. Modlińskiej
Edward Figauzer
Kościół Chrystusa Króla Pokoju przy ul. Modlińskiej



Świątynia ta usytuowana jest dziś niemal dokładnie na linii granicznej oddzielającej gminę białołęcką od Pragi Północ. Opleciona estakadami Trasy Toruńskiej budzi często pytanie, dla kogo ten kościół zbudowano. I rzeczywiście, najbliższe obecnie osiedla to Bródno za torami kolejowymi, Śliwice oraz Żerań za kanałem.

Ale nie zawsze tak było, wystarczy spojrzeć na plan przedwojennej Warszawy, by przekonać się, iż na ówczesnej Pelcowiźnie, pomiędzy ulicą Modlińską a torami, było wiele ulic, z których większość przestała istnieć. Oprócz ul. Toruńskiej, która dała nazwę biegnącej jej śladem trasie, znajdowały się tu: Helska, Pomorska, Bojanowska, Warmińska, Dobrzyńska, Kartuska, Malborska, Królewiecka, Golędzinowska, Wyszogrodzka.

Wszystkie prostopadłe do Modlińskiej, przecięte ul. Sanowarowską i biegnącą wzdłuż torów Różopolską. Wybrukowane "kocimi łbami" z rynsztokami i lampami gazowymi, zabudowane były gęsto domami drewnianymi, z których po 1944 r. zostały tylko rzędy murowanych kominów.

Po wojnie teren ten zajęty został w znacznym stopniu przez Fabrykę Samochodów Osobowych (obecnie Daewoo) i wybudowaną później Trasę Toruńską. O istnieniu tu osiedla zamieszkałego przez licznych mieszkańców świadczy dziś jeszcze zbudowany przed wojną budynek nowoczesnej szkoły usytuowanej po nieparzystej stronie Modlińskiej, z czasem rozbudowany i mieszczący aktualnie zespół szkół zawodowych.

Dziwnym zrządzeniem losu pożogę wojenną przetrwał także jeden z drewniaków, okrążony dziś pętlą linii tramwajowej, której drugi koniec znajdował się pierwotnie przy u. Stalingradzkiej (Jagiellońskiej) na terenie Parku Praskiego. Na Pelcowiźnie znajdował się niegdyś także przystanek kolejki wąskotorowej Jabłonna-Karczew, przystanek ważny, bo z mijanką na tej jednotorowej linii. Dziś przechodzi w tym miejscu północna jezdnia ul. Modlińskiej.

Wróćmy jednak do kościoła, którego początki kronika parafialna przedstawia następująco:
"Wiosną 1920 r. przybył na Pelcowiznę J. Em. Ks. kardynał Aleksander Kakowski zaproszony przez księżną Marię Radziwiłłową... Na przybycie Jego Eminencji kardynała zgromadziła się liczna rzesza mieszkańców, ks. Proboszcz Mierzejewski z Nowego Bródna i dwaj młodzi księża.

Mieszkańcy Pelcowizny korzystając z okazji zwrócili się do Eminencji z prośbą o mianowanie kapłana, który zająłby się budową kościoła, gdyż plac pod kościół był już przygotowany, a materiał na tymczasowy kościół znajdował się na Michałowie-Szmulowiźnie. Jego Eminencja Arcypasterz chętnie się na to zgodził i polecił pracę nad budową kościoła miejscowemu prefektowi Ks. Janowi Trzepałko.

Następnego dnia przystąpiono do pracy. Popłynęły ofiary z dobrowolnych zbiórek. Przywieziono materiał ze Szmulowizny. Uzyskano pożyczkę w Banku Spółdzielczym w Warszawie, dzięki poparciu Ks. Prałata Poskrobka. Aby nadać budynkowi wygląd kościoła zwrócono się do architekta Kudery o wykonanie odpowiedniego projektu.

Budowa kościoła trwała pół roku. Dnia 17 października 1920 r. odbyło się poświęcenie kościoła, którego dokonał ks. Prałat Zygmunt Łubieński w asyście kilkunastu kapłanów, kleryków i licznie zgromadzonych wiernych... Na mieszkanie dla księdza Jana Trzepałko wydzierżawiono od Zarządu Miejskiego domek nad Wisłą w pobliżu kościoła, a dla organisty i kościelnego w domach prywatnych".

Plac pod kościół przekazała księżna Maria Radziwiłłowa, fundatorka kościoła Najświętszego Serca Jezusowego przy ul. Kawęczyńskiej, podniesionego później do rangi bazyliki. Ona ofiarowała również niezbędne materiały, które pozostały po wzniesionej bazylice. Twórca bazyliki, architekt Hugon Kudera, był też autorem planów stawianego na Pelcowiźnie kościółka.

Ze względu na jego założoną z góry tymczasowość, architektura świątyni była bardzo prosta. Ofiarności wiernych zawdzięczała ona z kolei swe wyposażenie, i tak m.in. pracownicy firmy Nobel ofiarowali piękną monstrancję, oficerowie 3 niewielkie dzwony, a pracownicy Głównych Warsztatów Kolejowych przy stacji Warszawa-Praga wykonali główny ołtarz.

Kuria metropolitarna potraktowała przychylnie prośby mieszkańców i 22 października erygowała na Pelcowiźnie parafię pod wezwaniem św. Jadwigi Wdowy, której administratorem został ks. Marceli Kossakowski (pracował 10 lat). W 1929 r. zmontowano nowe organy 7-głosowe zbudowane przez firmę "Biernacki".

W 1931 r. do parafii na Pelcowiźnie włączono Żerań, należący wcześniej do kościoła tarchomińskiego. Kiedy w 1938 r. arcybiskup Stanisław Gall przeprowadził wizytację kanoniczną, nowowybudowany kościół dzięki ofiarności społeczeństwa był już wyposażony we wszystkie potrzebne urządzenia, aparaty i szaty liturgiczne.

Działania wojenne w 1944 r. spowodowały spore zniszczenia, uszkodzony został dach kościoła, okna, instalacja elektryczna, spłonęła plebania z archiwum kościelnym i księgami stanu cywilnego. Ponieważ od września 1944 do stycznia 1945 r. ze strony warszawskiej przez Wisłę wojska niemieckie ostrzeliwały brzeg praski, z kościoła wywieziono główny ołtarz, ambonę, konfesjonały, organy i ławki do parafii Matki Bożej Rożańcowej na Bródnie, aby uchronić je przed zniszczeniem i rozkradzeniem.

W lipcu 1945 r. nowy proboszcz ks. Franciszek Włodarczyk przystąpił energicznie do usuwania zniszczeń i sprowadzenia wywiezionego wyposażenia. Trwająca długie lata remonty dachu i budynku kościoła, okazały się wszak niewystarczające.

Stąd w 1968 r. ks. proboszcz zaangażował architektów prof. Stanisława Marzyńskiego oraz prof. Pawła Pawłowskiego, budowniczego Mieczysława Rechnia, by przygotowali niezbędną dokumentację i załatwili zgodę na kapitalny remont kościoła z wymianą zniszczonych elementów. Ponieważ zagrożony został termin zezwolenia na remont, Kuria mianowała wikariusza odpowiedzialnego za generalny remont kościoła, którym został ks. Ryszard Grygiełło.

Prace rozpoczęto od narożnika strony północnej i wtedy okazało się, że nie ma co remontować, trzeba po prostu budować od nowa. W porozumieniu z Kurią przystąpiono do wznoszenia nowego dwupoziomowego kościoła, ale że pozwolenie opiewało tylko na remont z możliwością wymiany zniszczonych elementów, wygląd zewnętrzny kościoła nie mógł ulec zmianie.

"Remont" polegał na rozbieraniu kilku metrów ściany starego kościoła, pogłębianiu wykopów do 2 m i budowaniu nowej ściany. Dach był podpierany, by było możliwe prowadzenie pracy duszpasterskiej. Pomimo ostrożności i ukrywania faktycznie prowadzonej budowy, w 1969 r. władze wstrzymały prace z powodu przekroczenia zakresu remontu. Ks. Grygiełło odwołał się, uzyskał pozytywną odpowiedź i prowadził dalej remont.

Ponieważ był to okres, kiedy władza zwalczała kościół, następowały kolejne próby wstrzymywania robót. W końcu 1970 r. budynek stał już jednak w stanie surowym, a ks. Grygiełło został proboszczem.

W dniu 19.IX.1971 r. miała miejsce podwójna uroczystość: z okazji 50-lecia istnienia parafii i poświęcenia nowego kościoła, któremu nadano wezwanie Chrystusa Króla Pokoju. Poświęcenia dokonał ks. Prymas Stefan Wyszyński. Prace wykończeniowe przy kościele, plebanii i budynku gospodarczym trwały jednak dalej.

W marcu 1979 r., w związku z budową Trasy Toruńskiej, zlikwidowano ogrodzenie kościelne, a w 1974 r. odebrano kościołowi część działki (2000 m2), który przekazano FSO. Budowa Trasy, rozbudowa Polfy i FSO uszczupliła liczbę parafian do 885 osób w 1979 r.

Wszystkie prace budowlane prowadzone na terenie świątyni znajdują odbicie w prowadzonej kronice parafialnej, gdzie sąsiadują z informacjami o odbytych pielgrzymkach i rekolekcjach, o uroczystościach poświęcenia sztandaru "Solidarności" FSO i mostu im. gen. Grota-Roweckiego, o zmianach proboszczów.

W czerwcu 1994 r. kolejnym proboszczem mianowany został ks. Andrzej Legatko, który poprawił prowadzony w nietypowy sposób remont, tj. przeprowadził prawidłowe odwodnienie i izolację fundamentów oraz remont dachów.

Wyślij link mailem
Pdf
Drukuj
Powrót
Wypowiedz się
Urząd Dzielnicy Białołęka, m.st. Warszawy
03-122 Warszawa, ul.Modlińska 197
Telefon: 22 676 76 70
Faks: 22 676 60 90
Stronę odwiedziło osób:
7558603
logo_BP_baner_lewy.jpg
ban-konsultacje.jpg
inicjatywa baner wysuwany1.jpg
ban-mapa.jpg
ban-kontakt.jpg
ban-19115.jpg
ban-bip.jpg
ban-facebook.jpg
ban-youtube.jpg
ban-instagram.jpg