logo.png
                 
pl
pl
 
Załatw sprawę w Urzędzie
Kościół św. Jakuba Apostoła w Tarchominie
Edward Figauzer
Kościół św. Jakuba Apostoła w Tarchominie


Zazwyczaj historię kościoła zaczyna się od podania daty budowy, nazwisk fundatora czy ewentualnie architekta. W przypadku kościoła św. Jakuba w Tarchominie koniecznym jest przypomnienie dwóch kapłanów, dzięki którym wiemy dziś dużo więcej nie tylko o świątyni, ale i o należącej do niej parafii.

Pierwszy z nich to ks. Zbigniew Drzewiecki proboszcz parafii Tarchomin w latach 1987-2000, który z wielką starannością zestawił materiały źródłowe dotyczące Tarchomina. Efektem jego pracy są książki "Kościół św. Jakuba Apostoła w Tarchominie" (Warszawa 2000) oraz "Parafia Tarchomin Wieś" (Ząbki 2000).

W tej drugiej opisana została działalność proboszcza tarchomińskiego w latach 1774-1787, ks. kanonika Franciszka Czaykowskiego, znanego kartografa, który na polecenie biskupa Michała Poniatowskiego opracował mapę diecezji płockiej. Podstawą do sporządzenia mapy były opisy poszczególnych parafii nadesłane przez proboszczów. Jako wzór służył opis parafii Tarchomin, opracowany przez ks. Franciszka Czaykowskiego w 1785 r., wymieniający miejscowości, drogi, rzeczki, stawy, lasy znajdujące się na jej terenie.

W XVI w. część Tarchomina należała do Gołyńskich, druga do rodu Wesslów, nie ma zatem pewności, kto wystawił tu kościół pod wezwaniem św. Jakuba, stojący do dziś.

Świątynię zbudowano na niewielkim, sztucznie usypanym wzgórzu, aby zabezpieczyć ją przed wylewami Wisły. Budowla z cegły w stylu gotyku nadwiślańskiego zwrócona jest frontem na północ. Ma 25 m długości i 10 m szerokości. Konsekrował ją biskup płocki Piotr Dunin Wolski w 1583 r. W elewacji zachodniej widoczny jest zamurowany portal ceglany, tu bowiem pierwotnie było wejście.

Na początku XVIII w. majątek tarchomiński zakupili Ossolińscy, którzy przystąpili do rozbudowy kościoła. Dobudowano wówczas zakrystię, skarbiec i kruchtę, a przed świątynią w miejscu drewnianej dzwonnicy stanęła murowana. Cały kościół otynkowano i pokryto nowym dachem, na którym umieszczono sygnaturkę. We wnętrzu powstał drewniany chór muzyczny i nowa ambona.

Z dawnego wyposażenia zachowano jedynie trzy ołtarze boczne św. Antoniego, św. Jana Chrzciciela i św. Rocha dziś już nie istniejące. Ossolińscy ufundowali dwa ołtarze boczne św. Anny i Matki Boskiej Różańcowej, a także główny Św. Krzyża z olejnym obrazem przedstawiającym Ukrzyżowanie.

Po obu stronach ołtarza zachowały się drewniane figury św. Piotra i Pawła z XVIII w. Do dawnego wyposażenia należy też chrzcielnica z czarnego marmuru przykryta złoconą pokrywą, zwieńczona koroną pochodzącą z innego obiektu, a także 4 z 6 brązowych lichtarzy, które wykonane zostały w Gdańsku. Obok bocznych ołtarzy, na łuku tęczowym znajdują się tablice epitafijne Ossolińskich.

Na prawej upamiętniona została: Teresa z Hrabiów na Żmigrodzie, Stadnickich herbu Szreniawa, Ossolińska, Wojewodzina Wołyńska, w Rymanowie zmarła D 8 maja 1776 r. w Zagórzu u O. karmelitów pochowana. Na lewej: Józef kanty Hrabia S.P.R. z Tęczyna Ossoliński herbu Topór, Wojewoda Wołyński, dnia 18 listopada r. 1780 zmarły w Rymanowie.

W podłodze ozdobna metalowa płyta z herbem Ossolińskich, Topór i napisem: Aedificat proprias hic ascia moesta ruinas przykrywa kryptę, w której pochowano Ignacego Ossolińskiego zmarłego jako 5-letnie dziecko w 1755 r., ale już obdarzonego tytułami chorążego Dworu Królewskiego, kapitana sandomierskiego, Regimentu Laski Wielkiej Królewskiej Chorągwi... Trumienkę z kośćmi i tabliczką informacyjną odkryto w 1978 r. przy budowie sali dla ministrantów.

W latach 1891-1896 proboszcz Jan Tarnowski odrestaurował zniszczony już kościół. Otynkowano ściany zewnętrzne, a wewnętrzne pomalowano farbą. We wnękach prezbiterium Franciszek Stelmacki wymalował postacie 4 ewangelistów: Mateusza, Marka, Łukasza i Jana oraz świętych Stanisława i Wojciecha.

Przeprowadzono remont ołtarzy, oraz renowację znajdujących się w nich obrazów. W 1894 r. położono posadzkę z lastryko, o czym informuje data, i właśnie ta data może błędnie sugerować, że wtedy postawiono kościół.

W latach 1896-1912 proboszcz Rynkiewicz buduje nową plebanię. Dach kościoła został pokryty nową dachówką, a wieżyczka obita nową blachą. W latach 1912-1932 proboszcz Bańkowski z prof. Stanisławem Marzyńskim przeprowadzili regotyzacje kościoła, kosztem Władysława Kisiel-Kiślańskiego. Usunięty został tynk ze ścian zewnętrznych, oczyszczono cegłę.

Wnętrze odnowiono, pomalowano stalle, ambonę, ławki, ołtarze. Barokową dzwonnicę pokryto miedzianą blachą, zawieszono 3 dzwony: Św. Władysław wagi 291 kg, Św. Aleksander wagi 136 kg i ponownie przelany Św. Stanisław wagi 82 kg. Odnowiono zmurszały parkan i pokryto go tynkiem.

W latach 1933-1934 proboszcz Wądłowski w miejsce drewnianego stropu w XVIII w. pokrytego gipsem, położył strop drewniany kasetonowy, bez rozet i przeprowadził generalny remont dachu. Podczas drugiej wojny światowej Niemcy zrabowali dzwony, częściowo zniszczone zostały dach i stropy.

Po wojnie na dzwonnicy zawisły nowe dzwony oraz umieszczono tablicę z następującym napisem: "Omnia pro Christo. Omnia per Mariam. Dzwony o imionach: Miłosierdzie Boże 651 kg, św. Jakub 392 kg, św. Jan 43 kg. Ufundowano staraniem parafian i zakonników ze Zgromadzenia Braci Dolorystów, za duszpasterstwa księży: Jana Sirotkiewicza i Romana Woźniczki. Konsekrowano 16.X.1955 przez J.E. księdza biskupa dra Wacława Majewskiego. Niech głos dzwonów budzi duchy ospałe".

W 1983 r. proboszcz Kruk pokrył dach kościoła blachą miedzianą, a więźbę dachową zabezpieczył w 1999 środkami ognio i grzyboodpornymi. W kruchcie ufundowano tablicę:

Armia Krajowa VII Obwodu Obroża
"Wołam Cię obcy człowieku,
co kości odkopiesz białe:
kiedy wystygną już boje,
szkielet mój będzie miał w ręku
Sztandar Ojczyzny mojej".
Kamil Baczyński

Śp. D-ca kompanii kpt. Jan Raczkowski "Motor" lat 33
Śp. St. Sierż. Edward Janik "Wędka" lat 40
Śp. Pchor. Zbigniew Kiełkiewicz "Sławek" lat 18
Śp. St. Sierż. Ryszard Kosek "Puchar" lat 18
Śp. Strz. Wojciech Kowalski "Wąsik" lat 21
Śp. Strz. Stanisław Malesa "Fajka": lat 31
Śp. Pchor. Bohdan Pogodziński "Wawrzyniec" lat 29
Śp. Pchor. Jan Pogodziński "Grzmot" lat 27
Sp. Kpr. Stanisław Sosnowski "Wyga" lat 35
Śp. Strz. Jan Świątek "Piątek" lat 34

Żołnierzom 5 i 6 kompanii II batalionu I rejonu "Brzozów"
poległym w Powstaniu Warszawskim pod wsią Polesie Nowe,
oraz zaginionym, pomordowanym i zmarłym w latach 1939-1945.
20.9.1986 r. Rodziny i Koledzy

Ponieważ stara plebania zaczęła niebezpiecznie pękać wybudowano nową. Obecne organy zbudował w końcu XIX w. organmistrz Józef Szymański z Warszawy. Po II wojnie przeprowadzano wiele przeróbek, dostawiano kolejne głosy oraz nową klawiaturę z pedałem. W latach 1978-1979 kapitalny remont i rozbudowę przeprowadził K. Sajdowski z Bydgoszczy, zainstalowano nową cicho pracującą dmuchawę z RFN. W 1982 r. organy Szymańskiego wpisano do rejestru zabytków.

W 1966 przeprowadzono kapitalny remont ogrodzenia. Rozebrano i wymurowano od nowa ok. 60 m muru i zbudowano 6 przesklepień dla korzeni drzew, ponieważ rosnące obok pomniki przyrody, lipy drobnolistne, spowodowały liczne pęknięcia i odchylenia muru od pionu. W latach 1999-2000 przeprowadzono prace konserwatorskie przy bocznych ołtarzach i obrazach z wykorzystaniem najnowszych urządzeń m.in. komory próżniowej. Konserwacji poddano m.in. figurę św. Piotra.

Duża rzeźba wysokości 2,3 m oraz ponad 100 kg wagi, z drewna lipowego, po wytruciu owadów i usunięciu grubych warstw farby olejnej, ukazała resztki polichromii z XVIII w. i wspaniałe pociągnięcia dłuta anonimowego rzeźbiarza wysokiej klasy. Zabrakło niestety pieniędzy na konserwację św. Pawła.
 
Wyślij link mailem
Pdf
Drukuj
Powrót
Wypowiedz się
Urząd Dzielnicy Białołęka, m.st. Warszawy
03-122 Warszawa, ul.Modlińska 197
Telefon: 22 676 76 70
Faks: 22 676 60 90
Stronę odwiedziło osób:
7834701
logo_BP_baner_lewy.jpg
ban-konsultacje.jpg
inicjatywa baner wysuwany1.jpg
ban-mapa.jpg
ban-kontakt.jpg
ban-19115.jpg
ban-bip.jpg
ban-facebook.jpg
ban-youtube.jpg
ban-instagram.jpg